Centrum Nauki Kopernik na 13. Pikniku Naukowym, 30 maja 2009, 11:00 - 20:00 

Poszukasz meteorytów i nauczysz się, jak odróżnić je od zwykłych kamieni. Poznasz Układ Słoneczny i przestrzeń kosmiczną. Zbudujesz i przetestujesz własną rakietę kosmiczną, zobaczysz model pierwszej polskiej rakiety badawczej wystrzelonej w Kosmos.

Zapraszamy do udziału w pokazach i doświadczeniach Centrum Kopernik na Pikniku Naukowym – namioty nr 22, 23, 24, 25 oraz scena; wszystko na Rynku Nowego Miasta.

NAMIOTY nr 22, 23, 24, 25

1. Jak szukać meteorytów? Jak powstają meteoryty? Jaką drogę przebywają spadając na Ziemię? Jak je odróżnić od zwykłych kamieni? Obejrzysz meteoryty, za pomocą magnesu będziesz ich szukał wśród kamieni, a po znalezieniu – zabierzesz je ze sobą.
    

METEORYTY

Pewnie nieraz w sierpniową noc widziałeś na niebie świetliste smugi pojawiające się na kilka sekund - tzw. „spadające gwiazdy”. To zjawisko, nazywane meteorem, jest efektem przelotu okruchów materii kosmicznej – meteoroidów przez atmosferę ziemską. Każdego dnia w kierunku Ziemi nadlatują miliony takich okruchów, które spadają na Ziemię i wtedy nazywamy je meteorytami. Większe meteoroidy przy wkraczaniu w atmosferę naszej planety, ze względu na dużą masę i prędkość, rozpadają się na wiele kawałków i spadają jako „deszcz meteorytowy”. Gdy w Ziemię uderza dużych rozmiarów meteoryt, może powstać zagłębienie, tzw. krater uderzeniowy. Do tej pory odkryto około 160 dużych kraterów, jeden z najbardziej znanych znajduje się w Arizonie w Stanach Zjednoczonych. Meteoryty, które spadają na Ziemię, pochodzą najczęściej z pasa planetoid znajdującego się pomiędzy Marsem i Jowiszem, bardzo rzadko z Marsa i Księżyca lub z bardzo odległych zakątków Układu Słonecznego, tzw. Pasa Oorta i pasa Kipera. Meteoryty najczęściej są niewielkie, ale czasem ich średnica może dochodzić do kilku metrów. Ze względu na skład mineralogiczny dzieli je się na żelazne, kamienno–żelazne i kamienne. Cechą charakterystyczną wszystkich typów meteorytów jest skorupa obtopieniowa, zwykle czarna, rzadziej beżowa, może też być lśniąca lub matowa, w miarę upływu czasu ulega wietrzeniu i zanika. Typowe są także zagłębienia w skorupie, uformowane podczas przelotu poprzez atmosferę. Kształty meteorytów są opływowe, czasami nieregularne, stożkowe. Nie mają ostrych krawędzi – to odróżnia je od skał ziemskich. Okazy ostrokrawędziste powstają w wyniku pękania blisko Ziemi. 
 

Żeby odróżnić meteoryt od zwykłych kamieni, można wykonać test magnesem - większość meteorytów zawiera w sobie żelazo i nikiel, minerały, które mają właściwości magnetyczne (przyciągają magnes). Ponadto okruch meteorytu będzie zawsze cięższy (większy ciężar właściwy) od podobnych rozmiarów skał ziemskich. 

2. Modele statków kosmicznych. Jak zbudowane są rakiety kosmiczne? Weźmiesz udział w dyskusji z modelarzami. Zobaczysz m.in. model pierwszej polskiej rakiety badawczej, wystrzelonej w Kosmos w 1958 r. oraz modele polskich rakiet meteorologicznych.

MODELE STATKÓW KOSMICZNYCH

Wojciech Krzywiński, znany płocki modelarz, zaprezentuje kilkanaście modeli wykonanych w swojej pracowni. Zobaczysz model pierwszej polskiej rakiety badawczej wystrzelonej w 1958 r., modele polskich rakiet meteorologicznych wystrzeliwanych ze stacji sondażu rakietowego w Łebie oraz model rakiety nośnej Kosmos B–1 wyposażony w radiospektrograf do badania Słońca i Jonosfery. Poznasz również budowę pojazdu załogowego „Sojuz – 30” wyniesionego w przestrzeń kosmiczną radziecką rakietą nośną typu Sojuz, w którym polski kosmonauta-badacz Mirosław Hermaszewski odbył historyczny lot do stacji orbitalnej „Salut - 6” w 1978 r.

3. Zbuduj i przetestuj własną rakietę kosmiczną. Samodzielnie zbudujesz rakietę - zabawkę fizyczną, działającą na zasadzie odrzutu i rozprężania powietrza i wystrzelisz ją. Weźmiesz też udział w konkursie na najwyżej lecącą rakietę.

BUDOWANIE RAKIET KOSMICZNYCH

Samodzielnie wykonasz model rakiety kosmicznej. Na stanowisku warsztatowym przygotowane będą materiały papiernicze do wykonania własnej rakiety. Wystrzelisz rakietę z jednej z trzech pneumatycznych wyrzutni. Weźmiesz udział w konkursie na „najwyżej lecącą rakietę”. Najlepsze modele zostaną nagrodzone.

4. Drogowskaz astronautów. Odczytasz kierunek oraz odległość z Ziemi do wybranej gwiazdy/planety. Będziesz mógł śledzić niewidzialne gołym okiem obiekty np. teleskop Hubbla, sondę Cassini czy kometę Halleya.

DROGOWSKAZ ASTRONAUTÓW

Eksponat Drogowskaz astronautów (Space Signpost) autorstwa dra Adama Niemana, jest mniejszą, przenośną wersją instalacji artystycznej, która znajdzie się w Parku Odkrywców Centrum Nauki Kopernik. Doświadczenia przeprowadzone przy pomocy tego eksponatu pozwolą lepiej zrozumieć Układ Słoneczny i przestrzeń kosmiczną.




Będziesz mógł śledzić ruch dowolnie wybranego obiektu w przestrzeni kosmicznej – planety, satelity, asteroidy, komety lub statku kosmicznego. Możliwe będzie wyśledzenie obiektów niewidzialnych gołym okiem np. teleskopu Hubbla, sondy Cassini czy komety Halleya. Mimo, że kometa Halleya będzie widzialna z Ziemi dopiero 28 lipca 2061 roku, już teraz, dzięki eksponatowi namierzysz jej położenie. Twórca Drogowskazu – dr Adam Nieman, będzie pomagał w obsłudze eksponatu i odpowiadał na pytania.

Zdjęcia ze strony firmy Goved - właściciela eksponatu (http://www.spacesignpost.com/)


Dr Adam Nieman specjalizuje się w dziedzinie komunikacji naukowej. Posiada blisko dwudziestoletnie doświadczenie naukowe, dydaktyczne i artystyczne. Jest autorem innowacyjnych projektów z dziedziny 'science communication'. Jest laureatem głównej nagrody plebiscytu Visions of Science Awards z 2003 roku.

5. Zobaczysz jak będzie wyglądać przyszłe Centrum Nauki Kopernik. Obejrzysz kolorową makietę w skali 1:200,  wykonaną z tworzywa sztucznego.

6. Zobaczysz 4 eksponaty, które znajdą się na wystawie stałej przyszłego Centrum Nauki Kopernik. Eksponaty: „Sprawdź swoją pamięć”, „Najszybsza zjeżdżalnia”, "Koło sterowe” oraz „Pralka”. 

Eksponat „Sprawdź swoją pamięć”. Niektórzy dobrze zapamiętują obrazy i przeczytane teksty. Inni lepiej zapamiętują to, co usłyszą, jeszcze inni – kolejność wykonywanych ruchów. Jaka pamięć jest najlepiej wykształcona u ciebie? Za pomocą tego eksponatu przetestujesz swoją pamięć ruchową i wzrokową. 

Eksponat „Najszybsza zjeżdżalnia”. Zorganizujesz wyścig kulek. Umieścisz je na różnych wysokościach krzywej zwanej cykloidą i wypuść jednocześnie. Która wygra?

Eksponaty „Koło sterowe” i „Pralka”. Złudzenia optyczne, niesamowite właściwości naszego wzroku.