FameLab 2014

W trzeciej polskiej edycji FameLabu, którego finał odbył się 10 maja w Centrum Nauki Kopernik, zwyciężyła dr Joanna Bagniewska – zoolożka, absolwentka Oxfordu i wykładowczyni Uniwersytetu w Nottingham. Jej wystąpienie porwało publiczność i jury dowodząc, że o nauce można mówić w sposób zrozumiały i atrakcyjny. Łatwiej docenić wagę nauki, gdy rozumie się jej istotę i wpływ badań na życie. Ten konkurs służy temu, by pomóc społeczeństwu to dostrzec.

Do walki o zwycięstwo w Centrum Nauki Kopernik stanęło 10 młodych badaczy i badaczek, reprezentujących nauki ścisłe, przyrodnicze, medyczne i techniczne, wyłonionych we wcześniejszych zmaganiach półfinałowych. Na scenie finałowej wystąpili chemicy: Tomiła Łojewska, Mariana Kozłowska i Tomasz Jakubek, biolożki: Justyna Lesiak, Barbara Pietrzak i Malwina Roszkowska-Chojecka, fizyk Michał Kępa oraz biotechnolodzy: Natalia Woźniak i Damian Sojka, którzy na co dzień prowadzą badania zarówno w Polsce (m.in. Warszawie, Krakowie, Lublinie czy Białymstoku), jak i poza jej granicami (np. w Edynburgu, Nottingham czy Monachium).

10 TRZYMINUTOWYCH HISTORII

O czym mówili finaliści? O kluczowej roli i niezwykłej wydajności nerek, porównywanych do największej oczyszczalni ścieków w Warszawie, opowiadała Malwina Roszkowska-Chojecka; tajniki teorii kwantowej i ultradźwięków próbowali przybliżyć kolejno Tomiła ŁojewskaMichał Kępa, zaś chemiczka Mariana Kozłowska przekonywała publiczność o ważności wiązań wodorowych, bez których nie istniałaby na świecie woda. Z kolei Natalia Woźniak, studentka biotechnologii,  porównywała ludzkie DNA do… książki kucharskiej, Damian Sojka opowiadał o warunkach sprzyjających kancerogenezie, czyli powstawaniu komórek nowotworowych, zaś dr Barbara Pietrzak zastanawiała się, czy zauważalne w przyrodzie tendencje do nieśmiertelności niektórych organizmów – np. bakterii – mogą w przyszłości oznaczać, że nieśmiertelność stanie się osiągalna także dla gatunku ludzkiego.

NAJLEPSI Z NAJLEPSZYCH

Drugą nagrodę w konkursie, jak również specjalne wyróżnienie specjalne Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Nagrodę Specjalną BASF Polska i Nagrodę Publiczności ufundowaną przez British Council, współorganizatora konkursu, otrzymała Justyna Lesiak, doktorantka Uniwersytetu w Monachium. W swoim wystąpieniu, zatytułowanym Gdzie człowiek nie może… tam bakterię pośle, opowiedziała o badanych przez siebie bakteriach Clostridium, które już niedługo mogą stać się lekiem na nowotwory oporne na chemioterapię i radioterapię. Jak podkreśliła prof. Daria Lipińska-Nałęcz, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Justyna Lesiak zachwyciła nie tylko klarownością przekazu i pasją, ale także wyborem tematu i obszarem badań, który jak w soczewce pokazuje piękno nauki. Również Tomasz Jakubek, chemik z Uniwersytetu Jagiellońskiego, spotkał się z uznaniem jurorów, którzy przyznali finaliście trzecie miejsce w konkursie. Za swoje wystąpienie, dotyczące katalizatorów obniżających temperaturę spalania i eliminujących szkodliwą substancję powstającą przy spalaniu węgla, zwaną sadzikiem, Tomasz Jakubek otrzymał także dwie nagrody specjalne, przyznane przez BMW Group PolskaBASF. Siłą prezentacji laureata, jak mówiła Katarzyna Gospodarek z BMW Group Polska, było pokazanie powiązania badań naukowych z innowacyjnymi rozwiązaniami praktycznymi, które mogą zostać zastosowane np. w przemyśle. - Wsparcie konkursu FameLab to kolejny ekscytujący aspekt współpracy BASF z Centrum Nauki Kopernik, która ma na celu edukację młodych ludzi w Polsce. Innowacje i kreatywność w nauce to przyszłość. Jesteśmy szczęśliwi mogąc wspierać kształtowanie tej przyszłości – powiedział dr Dirk Elvermann, Prezes Zarządu BASF Polska, wręczając wyróżnienie dr Barbarze Pietrzak, trzeciej osobie wyróżnionej przez tę firmę.

Największe uznanie jurorów zdobyła dr Joanna Bagniewska, która w ramach pierwszej nagrody otrzymała 30 tys. złotych na cele naukowe i 5 tys. złotych na dowolne wydatki. Zwyciężczyni będzie także reprezentowała Polskę podczas międzynarodowego finału konkursu w Cheltenham. W swoim wystąpieniu Jądra ciemności. Co grozi mężczyźnie nocą? opowiedziała o wynikach badań przeprowadzonych na chomikach. Jak się okazało, pod wpływem dużej ilości melatoniny, czyli hormonu snu, wydzielającego się w okresach ciemności, chomikom zaczęły kurczyć się jądra. Jednak – jak przekonywała zwyciężczyni – pomimo faktu, że melatonina jest odpowiedzialna za czuwanie i sen również u człowieka, to ta przypadłość nie grozi jednak mężczyznom. Tym samym, badaczka zwróciła uwagę na konieczność ostrożnej analizy wyników badań przeprowadzanych na zwierzętach.