Panele dyskusyjne
„Nauczyciele – architekci zmian”

23.08, PIĄTEK,
godz. 12.00–14.00, 15.00–15.45

Nauczyciele – architekci zmiany
Sesja debat moderowana przez przedstawicieli szkół i instytucji kultury

Podczas tegorocznego spotkania chcemy rozmawiać o edukacji w świetle wyzwań, jakie stawiają przed nią realia XXI wieku i włączyć się do gorącej dyskusji nad stanem oświaty w Polsce. Zależy nam jednak, by oddać głos uczestnikom konferencji – nauczycielom, edukatorom, naukowcom, dyrektorom oraz przedstawicielom instytucji i organizacji zajmujących się edukacją formalną i nieformalną. To Państwa zdanie jest dla nas szczególnie ważne.

By zmierzyć się z wieloma pytaniami, problemami, wyzwaniami czy dylematami do współpracy zaprosiliśmy 10 ekspertów, którzy pierwszego dnia konferencji moderować będą debaty zróżnicowane pod względem formy.

  • Co pomaga nauczycielom lepiej uczyć?

Wiele obowiązków nakładanych na nauczycieli  utrudnia im towarzyszenie uczniom w procesie uczenia się. To przede wszystkim nadmiar pracy administracyjnej, sprawozdawczość, presja dobrych ocen. Łatwo jest wyliczać negatywy. A co sprawia, że nauczycielom pracuje się lepiej? Kiedy czują się spełnieni, potrzebni? Czy zależy to od uczniów, specjalistycznego wyposażenia pracowni, dyrekcji? Chciałabym podyskutować na ten temat.

Dyskusja moderowana
Wspólnie wytypujemy kilkanaście istotnych zmiennych, które (według uczestników panelu) wpływają na efektywność procesu uczenia się uczniów. Następnie wybierzemy te najważniejsze i będziemy o nich rozmawiać w mniejszych grupach (trójkach i czwórkach). Stworzymy katalog istotnych zmiennych i omówimy je. W ten sposób sprawdzimy, co zależy od nauczyciela i ocenimy, czy to dużo czy mało.

Zuzanna Michalska – koordynatorka programu Klub Młodego Odkrywcy w Pracowni Edukacji Centrum Nauki Kopernik, odpowiedzialna za rozwój sieci KMO w Polsce i zagranicą. Doktorantka Uniwersytetu SWPS na kierunku socjologia. Historyczka, redaktorka, trenerka. Doświadczenie zawodowe w dziedzinie edukacji zdobywała w Fundacji CEO, w złożonych projektach z udziałem kilkunastu tysięcy nauczycieli z całej Polski. Zwolenniczka sieci społecznościowych, promowania krytycznego myślenia oraz uczenia się przez całe życie.

  • Jak zostać partnerem ucznia, zachowując autorytet?

Być nauczycielem zdystansowanym, czy przyjacielskim? W programach kształcenia nauczycieli wątek pracy z grupą, zdobycia zaufania i reagowania na opór traktowany jest często marginalnie. Przez to wiele osób boryka się później z problemem stawiania granic uczniom. Podczas debaty podzielimy się swoimi doświadczeniami, obawami i sposobami radzenia sobie w różnych sytuacjach.

Odwrócona burza mózgów
Format ten polega na tym, że najpierw wypisujemy najgorsze pomysły w danym obszarze, a potem zamieniamy negatywy na pozytywy. Metoda ta pozwala na głębszą i pełniejszą analizę problemu oraz wygenerowanie pomysłów, mających szansę na realizację. Polecam ten format również do pracy z uczniami.

Marcin Chydziński – pedagog, trener, coach. Absolwent wydziału scenariuszowego Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi, Wydziału Pedagogicznego Uniwersytetu Warszawskiego, Policealnego Studium Public Relations & Doradztwa Personalnego w Warszawie. W ramach Akademii TROP ukończył XIII edycję Szkoły Coachów, szkołę Liderów Sieci oraz kurs „Moderator zmiany w organizacji biznesowej”. Prowadził autorski program warsztatów literackich w liceach, pracował w Centrum Nauki Kopernik, jest członkiem British Interactive Group. Ma na koncie około 500 godzin przeprowadzonych warsztatów dla nauczycieli.

  • Sukces i satysfakcja w pracy nauczyciela

W jaki sposób traktujemy swoją pracę? Co jest jej największą wartością? Po czym poznajemy, że odnosimy sukcesy? Za co jesteśmy doceniani i oceniani? Za co nie jesteśmy, a powinniśmy być? Czy twarde wskaźniki (wyniki egzaminów zewnętrznych, konkursów, olimpiad) to jedyne wyznaczniki jakości pracy nauczycielek i nauczycieli? Zapraszam do dyskusji.

World café
Metoda world café daje możliwość wymiany pomysłów, potrzeb, spostrzeżeń, doświadczeń między wszystkimi osobami uczestniczącymi w dyskusji. Przy kilku stolikach będziemy omawiać różne aspekty tematu, zapisywać pomysły, uwagi, propozycje. Notatki stworzone przez każdy z zespołów będą ważnym głosem w dyskusji o jakości edukacji i prestiżu zawodu nauczycielskiego.

Katarzyna Czeczott-Łukasik – nauczycielka geografii, tutorka i opiekunka Samorządu Uczniowskiego w LXIV LO im St. I. Witkiewicza „Witkacego” w Warszawie. Od 2000 r. wspomaga rozwój szkół i prowadzi szkolenia dla nauczycieli we współpracy  m. in. z Polską Fundacją Dzieci i Młodzieży, Fundacją  Nowoczesna Polska, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Fundacją Kolegium Tutorów. Od zawsze entuzjastka projektów edukacyjnych, ostatnio również tutoringu rozwojowego.

  • Bądź przewodnikiem w poznawaniu świata

Szkoła nie jest wyizolowanym laboratorium edukacji, miejscem przygotowującym do dorosłego życia. Jest tyglem, w którym spotykają się osoby z różnych środowisk, z różnym kapitałem społecznym i kulturowym oraz doświadczeniami. W tej różnorodności tkwi siła szkoły. Tu pękają bańki społeczne i powstaje wspólnota celów. Jednym z nich jest wychowanie dzieci i młodzieży do odpowiedzialności za świat. To wyzwanie dla nauczycieli. Jak sobie z nim radzić? Zapraszam na debatę.    

World café
Mam nadzieje, że pytania problemowe, rozważane przy poszczególnych stolikach wprowadzą nowe, ważne dla uczestników i uczestniczek wątki lub nieodkryte do tej pory spojrzenia na znane zagadnienia.

Sylwia Żmijewska-Kwiręg – nauczycielka wiedzy o społeczeństwie (obecnie nie praktykująca), autorką, trenerką, pracowniczką i działaczką środowiska NGO. Dyrektorka programowa i członkini zarządu Centrum Edukacji Obywatelskiej, gdzie współtworzy i redaguje różnorodne publikacje. Odpowiada za obszary związane z tworzeniem oferty programowej dla szkół oraz uczeniem się organizacji. Współpracuję z różnymi instytucjami, m.in. Centrum Nauki Kopernik, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, Europejskim Centrum Solidarności, Teatrem Powszechnym, Stowarzyszeniem Era Nowe Horyzonty, Fundacją Szkoła z klasą, Mazowieckim Samorządowym Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Warszawskim Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń, Uniwersytetem Dzieci.

  • Humanistyka we współczesnej edukacji

W jaki sposób definiujemy dziś tzw. humanistyczne wykształcenie? Czy w świecie zdominowanym przez nowe technologie i dyktat wolnego rynku jest ono potrzebne? Jakie wyzwania stoją przed nauczycielkami i nauczycielami przedmiotów humanistycznych? Wspólnie zastanowimy się co zrobić, by język polski, historia, wiedza o społeczeństwie, filozofia, plastyka, muzyka nie stały się szkolnymi „michałkami”.

Gośćmi panelu będą:

– Rafał Betlejewski, twórca parateatralny i telewizyjny, autor akcji społecznych i artystycznych, w swojej pracy zainteresowany zjawiskiem tożsamości i ról społecznych, a także przemocy, wykluczenia, rasizmu, homofobii i antysemityzmu. Znany z programów Betlejewski Prowokacje i portalu Medium Publiczne, obecnie twórca youtube;

– dr Karol Jachymek, kulturoznawca, filmoznawca, adiunkt w Katedrze Kulturoznawstwa Uniwersytetu SWPS. Koordynator i współtwórca School of Ideas. Prowadzi warsztaty z zakresu edukacji filmowej, medialnej i (pop)kulturowej oraz myślenia projektowego i tworzenia innowacji społecznych;

– Katarzyna Jasińska, nauczycielka, doradczyni metodyczna w zakresie edukacji plastycznej, czasem jeszcze malarka. Interesuje ją rola sztuki i twórczości w wychowaniu człowieka;

– Joanna Jóźwiak, nauczycielka języka polskiego w liceum ogólnokształcącym, miłośniczka kawy, literatury i nauczania.

Dyskusja „jestem za, a nawet przeciw”
Formuła dyskusji pozwala uczestnikom zauważyć  niedostrzegane wcześniej różnice pomiędzy nimi. Po wystąpieniach ekspertów, sala zostanie podzielona na dwie części – „Zgadzam się" i „Nie zgadzam się". Będę odczytywać różnego rodzaju stwierdzenia (kontrowersyjne i niejednoznaczne) związane z tematem dyskusji. Każdy z uczestników indywidualnie zdecyduje, czy zgadza się z daną opinią i przejdzie na odpowiednią stronę sali.

Arkadiusz Walczak – historyk, kulturoznawca, edukator, trener edukacji obywatelskiej i edukacji o prawach człowieka, superwizor zajęć edukacyjnych. Dyrektor Warszawskiego Centrum Innowacji Edukacyjno – Społecznych i Szkoleń. Autor licznych publikacji i programów doskonalących dla nauczycieli. Specjalista w zakresie edukacji o historii i kulturze Żydów, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki wykorzystania filmu w edukacji o Holokauście. Twórca i realizator programu nauczania historii i propedeutyki filozofii w klasie o profilu humanistycznym liceum ogólnokształcącego oraz programu nauczania historii i edukacji europejskiej w klasie o profilu europejskim liceum ogólnokształcącego.

  • Istnieje życie poza podstawą programową

Podstawa programowa określa szkolną rzeczywistość. Jej realizacja determinuje nie tylko pracę poszczególnych nauczycieli, ale także funkcjonowanie szkół. Podstawa przepełniona jest szczegółowymi wytycznymi, w których giną zapisy wykraczające poza spis treści do „przerobienia”.  Podczas debaty ustalimy, czy możliwe jest szersze rozumienie pojęcia „realizacji” podstawy i powiązanie szkoły z życiem.   

Dyskusja panelowa
Każdy z panelistów odpowie na trzy pytania, dotyczące trzech głównych wątków debaty. Wszystkie wątki zostaną następnie omówione z uczestnikami. Spotkanie zakończy krótkie podsumowanie.   

Jarosław Pytlak – nauczyciel biologii i chemii, pracownik naukowy Wydziału Biologii UW i dyrektor szkoły społecznej. W 1999 roku, wraz z zespołem dziesięciu nauczycieli, został wyróżniony Nagrodą Ministra Edukacji Narodowej za „Jednolity program nauczania blokowego”, uznany za jeden z ośmiu najlepszych programów przygotowanych na potrzeby reformy systemu oświaty. Odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Srebrnym Krzyżem "Za zasługi dla ZHP", Złotą Odznaką Społecznego Towarzystwa Oświatowego oraz Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy.

  • Oświecona edukacja

Wspólnie przeczytamy krótki fragment klasycznego tekst Grzegorza Piramowicza „O powinnościach nauczyciela” z 1787 r. Autor to nie tylko znany teoretyk edukacji, członek Komisji Edukacji Narodowej, ale też doświadczony praktyk. To, co pisze, brzmi podejrzanie współcześnie. Czy to możliwe, że przez niemal 250 lat nic się w edukacji nie zmieniło? Może zamiast gonić współczesność, wystarczy nie tracić z oczu czegoś bardzo prostego, niewrażliwego na techniczne nowinki i niezależnego od instytucjonalnych zmian.

Wspólna lektura tekstu
Odpowiedź na pytania da nam wspólna lektura tekstu. Zapraszam do niej przede wszystkim nauczycieli i ludzi, którzy na co dzień pomagają innym się uczyć. Mam nadzieję, że rozmowa pozwoli nam się oderwać się od perspektywy tego, co aktualne, realne i możliwe i skoncentrować się na tym, co potrzebne i ważne. Na tym, co jest naszą powinnością. Przy okazji będziemy mieli okazję wspólnie doskonalić jedną z najważniejszych umiejętności zdobywanych w szkole: czytanie ze zrozumieniem.   

Maria Mach – absolwentka Instytutu Filozofii UJ, zainteresowana głównie filozofią analityczną i epistemologią. Dyrektor Krajowego Funduszu na rzecz Dzieci - organizacji zajmującej się merytorycznym wspieraniem uczniów wybitnie zdolnych. Od wielu lat zaangażowana w program reformy polskiej edukacji, prowadzi warsztaty dla uczniów i nauczycieli, popularyzuje ideę środowiskowego wspierania zdolnych i nieodpłatnego dzielenia się wiedzą. Współautorka poradnika dla rodziców i nauczycieli „Zdolne dziecko. Pierwsza pomoc”. Współorganizatorka Festiwalu Młodych Badaczy „Odkrycia”.

  • Na jaką zmianę mamy jeszcze siłę?

W ostatnich latach nauczyciele doświadczyli wielu zmian systemowych. Wpłynęły one na kształt rad pedagogicznych, zespołu zarządzającego, na warsztat pracy, a także podejście do wykonywanego zawodu. Niektórzy podjęli decyzję o rezygnacji z dalszych wysiłków, a inni – na przekór niesprzyjającym okolicznościom – postanowili się doskonalić. Co sprawia, że odnajdujemy w sobie siłę do działania? Podczas spotkania podzielimy się swoimi doświadczeniami.

Dyskusja panelowa
Wspólnie stworzymy mapę doświadczanych i prawdopodobnych zmian, do których odniosą się w krótkich wystąpieniach paneliści. Będzie to punkt wyjścia do rozmowy.     

Magdalena Swat-Pawlicka – nauczycielka języka polskiego, specjalistka w stosowaniu oceniania kształtującego. Wykładowczyni, tutorka i dyrektor ds. programowych w Szkole Edukacji Uniwersytetu Warszawskiego i Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Trenerka w Instytucie Spraw Publicznych na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz w Centrum Edukacji Obywatelskiej. W Instytucie Badań Edukacyjnych uczestniczyła w pracach nad przygotowaniem Bazy Narzędzi Dydaktycznych. Współzałożycielka i organizatorka Warszawskiej Ligi Debatanckiej.

  • Jak „chodzą” pieniądze w oświacie?

Jaką drogę pokonują pieniądze, zanim trafią do nauczycielskiego portfela? Skąd pochodzą i dokąd zmierzają? Jaką konkurencję ma nauczycielski portfel, w zależności od tego, w jakiej szkole pracuje jego właściciel? Dowiemy się tego uczestnicząc w przygotowaniu gry edukacyjnej. Zostaniemy również zaproszeni przez Federację Inicjatyw Oświatowych i Związek Gmin Wiejskich RP do uczestnictwa w programie „Polska Edukacja 2035”. Wspólnie zaczniemy projektować zmiany w finansach oświatowych w perspektywie następnych 15 lat dla przykładowej gminy wiejskiej. Zdecydujemy, czy likwidować małe szkoły, czy inwestować w przedszkola, czy raczej w edukację przedszkolną w świetlicach wiejskich. A może zdecydujemy się na Fundusz Inicjatyw Edukacyjnych i inwestowanie w odnawialne źródła energii?

To będzie premiera pomysłu na grę! Liczymy na krytyczną ocenę przedstawionych materiałów i nowe pomysły. W ten sposób uczestnicy będą mogli stać się współtwórcami gry, która może dokonać „przewrotu kopernikańskiego XXI wieku” w oświacie w gminach wiejskich. Chętni będą mogli włączyć się w dalsze prace nad grą jako wolontariusze w programie „Polska Edukacja 2035”.

Alina Kozińska-Bałdyga – działaczka społeczna łącząca wiedzę archeologiczną, organizacji i zarządzania, nauk społecznych oraz doświadczenie nauczyciela Liceum Ogólnokształcącego i Kolegium Nauczycielskiego we wdrażaniu zmian w polityce edukacyjnej. Promotorka szkoły prowadzonej przez stowarzyszenie rozwoju wsi i modelu szkoły/przedszkola jako wielofunkcyjnego ośrodka rozwoju wsi. Wiceprezeska Federacji Inicjatyw Oświatowych, organizacji tworzącej obywatelską politykę edukacyjną opartą na współpracy organizacji pozarządowych i samorządów. Działa w Zespole d.s. organizacji systemu oświaty w programie Polska Edukacja 2035.

Marcin Mitzner – absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych, Szkoły Trenerów Organizacji Pozarządowych i Szkoły Treningu Grupowego. Jest związany z Federacjią MAZOWIA, która skupia organizacje pozarządowe na Mazowszu. Współpracuje z kilkunastoma organizacjami i instytucjami z całej Polski przy realizacji projektów z zakresu partycypacji, współpracy międzysektorowej, reformy oświatowej i animacji środowisk lokalnych. Wykreował i zrealizował ponad 150 projektów społecznych dla różnorodnych grup odbiorców.

  • Rozwój zawodowy – jaki i z czyją pomocą?

Rozwijanie kompetencji nauczycielskich jest świadomie planowane przez większość nauczycieli/ek i edukatorów/ek, którzy często poświęcają na to dużą część swojego czasu. Jak jednak powinny wyglądać programy rozwoju zawodowego, żeby odpowiadały na potrzeby zainteresowanych? Czy najważniejsze są szkolenia, czy może inne formy wsparcia – superwizje, grupy wymiany doświadczeń, długofalowe programy, dostarczane materiały? Jaką rolę mogą pełnić instytucje edukacji pozasystemowej nieformalnej, takie jak centra nauki, muzea, edukacyjne organizacje pozarządowe, instytucje naukowe Centrum Nauki Kopernik? W czasie spotkania porozmawiamy o najlepszych i najgorszych doświadczeniach rozwoju zawodowego i spróbujemy na tej podstawie określić, jak powinny wyglądać właściwe formy wsparcia, które pozwalają uczyć lepiej i z większą satysfakcją.   

Wspólna dyskusja i wymiana doświadczeń
Spotkanie będzie opierało się o dyskusję w grupie oraz częściowo w mniejszych zespołach. Zbierzemy dobre i złe doświadczenia każdego z uczestników, omówimy ich wspólne cechy, a następnie sformułujemy nasze oczekiwania wobec tego, jak powinny wyglądać idealne programy rozwoju kompetencji nauczycielskich.   

Jakub Rozenbaum – socjolog, specjalista ds. badań edukacyjnych w Centrum Nauki Kopernik. Realizuje liczne projekty edukacyjne we współpracy ze szkołami i innymi instytucjami. Prowadzi badania, które towarzyszą tym projektom. Interesuje się przemianami modelu edukacji w Polsce i na świecie, a także różnymi kierunkami polityki edukacyjnej, które mogą do tych zmian prowadzić.