Sputnika 1 – pierwszego sztucznego satelitę Ziemi - wystrzelono 4 października 1957 roku o godz. 22.28 czasu moskiewskiego.

Nazwa Sputnik oznacza po rosyjsku "współpodróżny" lub "towarzysz podróży".

Podstawowe dane Sputnika 1: średnica: 58,5 centymetra; długość 4 anten: od 2,4 do 2,9 m; masa: 83,6 kg

Sputnika wystrzelono w kosmodromu w dzisiejszym Kazachstanie w pobliżu miejscowości Tiuratam. Dla zmylenia zachodniego wywiadu kosmodrom nazwano Bajkonur, choć miejscowość o tej nazwie leży 300 km dalej…

Pierwszego satelitę wyniosła w Kosmos rakieta R-7 skonstruowana do przenoszenia głowic jądrowych.

Sputnik nie miał aparatury badawczej, a jedynie radio nadające regularne "pikanie" na falach radiowych o częstotliwości 20.005 i 40.002 MHz. Jak brzmiał jego dźwięk? Możecie posłuchać na stronie: http://history.nasa.gov/sputnik lub www.amsat.org/amsat/features/sounds/sputnk1b.wav

Analiza sygnałów Sputnika odebranych na Ziemi dostarczyła informacji o właściwościach jonosfery, a także temperaturze i ciśnieniu wewnątrz satelity. Można by także odcyfrować z nich wiadomość o trafieniu sputnika przez meteoryt (do takiego zdarzenia jednak nie doszło).

Sputnik spędził na orbicie 3 miesiące, okrążając Ziemię ponad 1400 razy z prędkością 29 000 kilometrów na godzinę. Potem spłonął w atmosferze, na wysokości Kalifornii.

Prezenter radiostacji KDAY w Los Angeles ogłosił, że wypłaci 50 000 dolarów znalazcy szczątków satelity. Tak rozpoczął się koszmar Earla Thomasa, który znalazł kilka plastikowych elementów, mogących pochodzić ze Sputnika. Przeprowadził mnóstwo analiz, porównywał swoje części ze zdjęciami i schematami satelity, pokazywał części wojsku, pisał nie tylko do radia, ale i do wywiadu, senatorów a nawet do dwóch amerykańskich prezydentów… Jednak nigdy nie dobił się do obiecanej nagrody.

Pierwszym satelitą wystrzelonym przez ZSRR miał być tzw. "obiekt D". Naszpikowany aparaturą badawczą i ciężki satelita miał być złożony z części wytwarzanych przez laboratoria podległe różnym ministerstwom. Niestety podczas montażu okazało się, że wiele części nie pasuje do siebie. Pojawiły się też obawy, że rakieta R-7 nie uniesie ważącego ponad tonę obiektu. Aby nie dać się wyprzedzić Amerykanom wstrzymano prace nad "obiektem D" i stworzono Sputnika 1. "Obiekt D" poleciał ostatecznie 15 maja 1958 roku jako Sputnik-3

Pierwszy satelita amerykański – czternastokilogramowy Explorer 1 – trafił na orbitę 31 stycznia 1958 r.