„Fotopolichromia” – już na Wystawach
Mierzy 2,5 metra wysokości, a mimo to łatwo ją minąć. Z boku wygląda niepozornie – jak przezroczyste folie zawieszone w przeszklonym kubiku.
Wystarczy jednak stanąć przed eksponatem. Nagle pojawia się feeria barw, jakby ktoś włączył światło. A przecież nic się nie zmieniło. Wystarczy zrobić krok w bok, a kolory znikają równie szybko, jak się pojawiły.
Gdzie tkwi tajemnica?
Przezroczyste ściany kubika pokryte są foliami polaryzacyjnymi ustawionymi względem siebie pod kątem prostym. Gdy patrzymy przez obie jednocześnie, fale świetlne przechodzące przez pierwszą folię polaryzacyjną zostają niemal całkowicie wygaszone przez drugą. Dopiero umieszczona między nimi zwykła przezroczysta folia sprawia, zmianę kierunek polaryzacji i pojawiają się barwy.
Ich układ zależy od grubości materiału, naprężeń wewnątrz folii oraz miejsca, z którego patrzymy. Dlatego obraz nieustannie zmienia się wraz z naszym ruchem.
To nie są nadrukowane kolory ani kolorowe filtry. Barwy powstają wyłącznie dzięki właściwościom światła i materiału.
„Mydlane lustro” — już wkrótce na Wystawach
Wyobraźcie sobie lustro o wymiarach 2 × 2 metry. Nie jest wykonane ze szkła, lecz z błony mydlanej grubości zaledwie kilku mikrometrów. To właśnie ona staje się powierzchnią, na której powstają wielobarwnie mieniące się i nieustannie zmieniające obrazy.
Najciekawsze jest jednak to, że współtwórcami tego zjawiska stajecie się Wy - zwiedzający.
Każdy ruch, oddech czy podmuch powietrza delikatnie zmienia kształt błony. Obraz ulega nieustannym metamorfozom, dlatego nie powstaną dwa identyczne zdjęcia tego eksponatu.
Eksponat „Mydlane okno” przechodzi właśnie ostatnie testy. Jeśli chcesz się dowiedzieć, kiedy trafi na Wystawy, zostaw do siebie kontakt.
Zdjęcie wykonane przez Ciebie
Wrzuć zdjęcia obu eksponatów na media społecznościowe i oznacz je @CentrumNaukiKopernik. Pokażą, jak na jedno zjawisko fizyczne patrzą różne osoby. My stworzyliśmy eksponaty, Ty, wykorzystując je, stworzysz własne dzieła.
Dlaczego pokazujemy eksponaty jeszcze przed oficjalną premierą?
To świadoma decyzja.
Wiele centrów nauki kupuje gotowe eksponaty od wyspecjalizowanych producentów. Centrum Nauki Kopernik od lat konsekwentnie rozwija własny model pracy.
Dzięki budynkowi Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego mamy własne warsztaty projektowe i laboratoryjne, gdzie nasi autorzy mogą tworzyć wizje, nadawać eksponatom formę i testować je.
Wystawa jako laboratorium
Tak powstają eksponaty Centrum Nauki Kopernik. Projektują je od podstaw nasi konstruktorzy, projektanci i badacze – od pierwszego pomysłu przez kolejne prototypy aż po gotowy obiekt. Ostatnim etapem tego procesu jest wystawa. Dopiero tutaj eksponat spotyka się z tysiącami osób, dla których został zaprojektowany.
Projektanci mogą przewidzieć bardzo wiele. Potrafią obliczyć konstrukcję, dobrać materiały i sprawdzić działanie mechanizmów. Nie są jednak w stanie przewidzieć wszystkiego. Dlatego obserwują zwiedzających.
Sprawdzają między innymi:
- Czy eksponat przyciąga uwagę? A może robi się przy nim zbyt tłoczno?
- Jakie emocje i wrażenia wywołuje?
- Czy mechanizm uruchamiający i ewentualne elementy sterujące są czytelne?
- W przypadku „Mydlanego okna” sprawdzają między innymi, czy błona zachowuje odpowiednie naprężenie, czy płyn nie rozpryskuje się poza stanowisko, a światło wydobywa wszystkie kolory, nie oślepiając zwiedzających.
Na wiele z tych pytań nie da się odpowiedzieć w pracowni.
Zwiedzający współtwórcami eksponatów
Nie oznacza to, że eksponaty są niedokończone.
Działają zgodnie z założeniami i prezentują zjawiska, dla których zostały stworzone. Projektanci nadal dopracowują jednak dziesiątki szczegółów wpływających na jakość doświadczenia.
Każde zatrzymanie się przy eksponacie, każda próba jego uruchomienia i każda reakcja zwiedzających stają się częścią procesu projektowego.
Oficjalna premiera – wrzesień
Podczas oficjalnej premiery będzie można porozmawiać z członkami zespołów tworzących eksponaty.
Krzysztof Redzisz i Grzegorz Antos – projektant i konstruktor Fotopolichromii – opowiedzą o kolejnych wersjach eksponatu. Jacek Błoniarz-Łuczak i Olha Zaloha – fizyk i inżynier materiałoznawca odpowiedzialni za Mydlane okno, wyjaśnią, dlaczego błona mydlana potrafi zachowywać się jak wielobarwne lustro.
Niech nie zmylą Was ich specjalizacje zawodowe. To twórcy, którzy projektują doświadczenia na styku nauki, inżynierii, designu i sztuki.
Czy efekt, który zobaczycie, jest jeszcze demonstracją zjawiska fizycznego, czy już dziełem sztuki? Odpowiedź pozostawiamy Wam.
Chcesz poznać twórców i poznać kulisy tworzenia eksponatów? Zapisz się na newsletter, by poznać datę premiery (przez formularz w stopce naszej strony).
Jak powstają eksponaty w Koperniku
Nasz model pracy wyrósł ze szkoły projektowania eksponatów opracowanej przez Franka Oppenheimera, założyciela pierwszego na świecie centrum nauki – Exploratorium w San Francisco. Oppenheimer, fizyk i brat J. Roberta Oppenheimera, uważał, że eksponat ma pozwolić człowiekowi samodzielnie odkryć zjawisko – a nie je zrozumieć dzięki wyjaśnieniu. Ta niepozorna różnica przekłada się na każdą decyzję projektową. Projektanci Kopernika uczyli się od osób, które pracowały bezpośrednio z uczniami Oppenheimera, jeździli też do centrów nauki na całym świecie, by oglądać to podejście w różnych wariantach i twórczo je rozwijać. Tak powstał własny model pracy Kopernika.
„Fotopolichromia” i „Mydlane okno” najlepiej pokazują jak powstają ekspoanty w Koperniku. Za każdym z nich stoi zespół, w którym spotykają się osoby z różnym doświadczeniem. Żadna z nich nie pracuje osobno nad „swoją częścią” — projekt przechodzi między nimi wielokrotnie w obie strony, a każda iteracja zmienia coś, co wpływa na pracę pozostałych.
Celem ich pracy nie jest stworzenie efektownej instalacji ani obiektu, który będzie „poprawnie” demonstrował zjawisko fizyczne. Projektują doświadczenie zwiedzającego, w którym naukowa precyzja prowadzi do zachwytu.
Zadanie „współczesne eksponaty w centrach nauki – innowacyjne połączenie nauki i designu w CNK”, dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu własnego Instytutu Przemysłów Kreatywnych: Rozwój Sektorów Kreatywnych.
