Koncepcja Parku Bioróżnorodności
Koncepcja Parku wypracowana została we współpracy z Fundacją Sendzimira. Proces obejmował szeroko rozumiane konsultacje środowiskowe oraz warsztaty prowadzone partycypacyjną metodą „charette” (z franc. dosł. metodą wózka). Uczestniczyli w nich naukowcy, eksperci, przedstawiciele m.st. Warszawy, a także pracownicy Centrum Nauki Kopernik. Dzięki udziałowi różnych grup powstała wstępna wizja, która uwzględnia pomysły i potrzeby wszystkich uczestników dyskusji. Liczymy więc, że realizacja głównych założeń projektu – adaptacji do zmian klimatu i zwiększenia bioróżnorodności – sprawi, że Park będzie odpowiadał również na potrzeby mieszkańców stolicy, turystów, gości i pracowników Kopernika, umożliwiając im poznawanie przyrody i czerpania z niej radości w bezpośrednim z nią kontakcie.
Jak będzie wyglądał Park?
Park Bioróżnorodności swoją formą nawiązywał będzie do rodzimego, nadwiślańskiego krajobrazu, zmieniającego się wraz z biegiem rzeki. Rzeczne łachy, śródlądowe wydmy i pagórki ukształtują teren, który opadając łagodnie od południa ku północy, umożliwi gromadzenie się wody opadowej na północnym krańcu parku, w zaprojektowanym w tym celu oczku wodnym.
Rzeźba terenu uwzględniać będzie kwestie związane z retencją wody, akustyką przestrzeni (zanieczyszczenie hałasem miejskim), a także aspekty widokowe.
Roślinność parku obejmować będzie wyłącznie gatunki rodzime, a umiejscowienie różnych typów roślin zależeć będzie od lokalnych warunków wodnych – inne posadzone zostaną na nasłonecznionych stanowiskach (np. krzewy, murawa), inne rosnąć będą na łąkach kwietnych, w szuwarach i rozlewiskach. Biocenotyczny charakter projektu zakłada stworzenie warunków przyrodniczych jak najbardziej zbliżonych do naturalnych. W efekcie stworzone w parku siedliska zapewnią zarówno schronienie, jak i pożywienie jak największej liczbie gatunków fauny i flory. Wszelkie zabiegi pielęgnacyjne (w tym koszenie i podlewanie) ograniczone będą do minimum.
Błękitno-zielona infrastruktura
Adaptacja miast do zmian klimatu to jedno z podstawowych wyzwań współczesności. Mamy już narzędzia, których wykorzystanie wydaje się oczywiste przy projektowaniu zielonych przestrzeni. Jednym z nich jest błękitno-zielona infrastruktura, czyli rozwiązania oparte na przyrodzie (ang. NBS – nature-based solutions). W Parku Bioróżnorodności będą to dwa niewielkie zbiorniki wodne, pełniące – wraz z terenem wokół nich – funkcje bioretencyjne.
Bioróżnorodność
Jednym z najważniejszych celów całego przedsięwzięcia jest zwiększenie różnorodności biologicznej na terenie przyszłego parku. Pojęcie bioróżnorodności coraz częściej pojawia się w przestrzeni publicznej. Jesteśmy świadkami tzw. szóstego masowego wymierania. Aby zahamować tempo biologicznego ubożenia Ziemi, tworzymy enklawy bioróżnorodności – miejsca, które dzięki specjalnym zabiegom mają szansę stać się ostoją dzikiej przyrody, a tym samym, choćby w niewielkiej skali, przyczynić się do ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem, a często kluczowych dla zrównoważonego funkcjonowania ekosystemów.
Projekt Parku Bioróżnorodności zakłada stworzenie wielu specyficznych dla naszych warunków siedlisk przyrodniczych. Planujemy wykonanie wnikliwych badań, monitorujących poziom bioróżnorodności na wszystkich etapach powstawania tej zielonej enklawy, począwszy od stanu obecnego. To niezwykle istotne dla możliwości oceny działań, dokonywania ich korekt i obserwacji zmian zachodzących w czasie.
Edukacja ekologiczna
Nieodłącznym elementem naszego parku będą działania terenowe związane z edukacją ekologiczną. To w nim odbywać się będzie istotna część zajęć edukacyjnych – obejmująca obserwację zmian zachodzących w przyrodzie, zbieranie materiałów badawczych, wykonywanie badań, testów i eksperymentowanie. Służyć temu będą liczne stacje pomiarowe, tablice edukacyjne, a także specjalnie zaprojektowana przestrzeń spotkań – zielona klasa.
Promocja dobrych praktyk
Park Bioróżnorodności będzie również miejscem testowania najnowocześniejszych rozwiązań i dobrych praktyk związanych z działaniami proekologicznymi. Dzięki temu w przyszłości będziemy mogli promować sprawdzone strategie i metody oraz pomagać innym instytucjom, szkołom i organizacjom w ich wdrażaniu.
Nauka obywatelska
W przestrzeni parku będziemy prowadzić działania związane z nauką obywatelską. Pobieranie próbek glebowych czy wodnych, spacery BioBlitz (czyli krótkie, intensywne badania terenowe) będą doskonałą okazją do zaangażowania publiczności w działania naukowe, a tym samym okazją do nawiązania bliższych relacji z otaczającą nas przyrodą.
„Park Bioróżnorodności – adaptacja terenu wokół Centrum Nauki Kopernik do zmian klimatu” (dofinansowanie w ramach Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027, Priorytet FENX.01 Wsparcie sektorów energetyka i środowisko z Funduszu Spójności współfinansowanego ze środków Funduszu Spójności, Działanie: FENX.01.02 Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu, Typ projektu: Wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi z udziałem zieleni/ zielono-niebieskiej infrastruktury/ rozwiązań opartych na przyrodzie (ZNI).
Projekt finansowany przez MKiŚ.
